🥇 10 Sınıf Tarih Taşra Ve Eyalet Yönetimi

10 Sınıf Tarih Dersi. 10. Sınıf Tarih Dersi 2. Dönem 1. Yazılı – Tarih Portalı. 10 sınıf tarih osmanlı askeri teşkilatının kurulma süreci özet; Osmanlı Merkez Teşkilatı – Divan Üyeleri – Tarih Vakti. Osmanlı Askeri Teşkilatı – Eyalet Askerleri – Osmanlı Askeri Teşkilatı. Geçmişten Geleceğe Dersimiz Tarih Osmanlıeyalet idaresi ile toprak sisteminde reaya ile sipahinin konumlarının meydana getirdiği şartlar, klasik sistemin bozulması ile birlikte ayanın taşra idaresinde bir güç olarak belirmesi gibi etkenler Sened-i ittifak'ın ortaya çıkmasına ortam hazırlayan gelişmeler olarak sıralanabilir. Osmanlı eyalet idaresi, devletin Studywith Quizlet and memorize flashcards containing terms like OSMANLI TARİHİ GİRİŞ, Teokratik (Dini karakterli) bir devlettir (Yavuz'un Mısır Seferi'nden sonra Halifeliğin Osmanlı'ya geçmesiyle bu durum daha da etkin hale gelmiştir.)., Merkeziyetçi bir yönetim uygulanmıştır. Ülkenin, hanedan üyeleri arasında bölünmesine izin vermeyerek gücü tek elde toplamışlardır Sağlık eğitim ve öğretim alanlarında 3. Cami, yol, köprü, han, hamam, kervansaray gibi kurumların yapımında ve kullanımında hiz- met vermişlerdir. 209 TARİH EL KİTABI Limit Yayınları BEYLİKTEN DEVLETE OSMANLI MEDENİYETİ DOĞRU - YANLIŞ D Y 1. Türk veraset anlayışında değişiklik yapan ilk padişah I. Murat’tır. İngilterede ve 1894 tarihli Yerel Yönetim kanunları, Fransa’da 1789 Devrimi arkasından oluşturulan yerel yönetim yapıları, 1830 ve 1848 anayasal düzenlemeleri ve 1884 tarihli Yerel Yönetim Kanunu, Almanya’da 1808 tarihli Prusya Şehirler Düzenlemesi, modern belediye kurumunun Avrupa’da gelişmesi konusundaki 6HLL. Eğitim Öğretim İle İlgili Belgeler > Yazılı Soruları, Yazılı Arşivi > Tarih Dersi Yazılı Soruları > Tarih Dersi 10. Sınıf 1. Dönem 2. Yazılı Soruları TARİH 10. SINIF 1. DÖNEM 2. YAZILI SORULARI 5 … – … EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI …….……..… OKULU 10/… SINIFI TARİH DERSİ 1. DÖNEM 2. YAZILISI ADI SOYADI NU A-Aşağıdaki soruları boş alana cevaplayınız.32p S-1 Kanuni döneminde Hindistan’a dört kez sefer düzenlenmiş ancak başarılı olunamamıştır. Bu seferlerde başarılı olunamayışının sebeplerinden üç tanesini yazınız?3+3+4=8p S-2 Coğrafi keşiflerin nedenlerinden dört tanesini yazınız? 2+2+2+2=8p S-3 Kanuni döneminde Fransa’ya tanınan kapitülasyonlarla Osmanlı devleti neyi hedeflemiştir. 4+4=8 S-4 Osmanlı Devleti’nde eyalet sistemi farklılıklar göstermektedir. Aşağıda bazı merkezler ve eyalet sistemleri verilmiştir. Doğru bir şekilde eşleştiriniz? 2+2+2+1+1=8p 1- salyaneli 2- salyanesiz 3- özel yönetim a .......... mısır b .......... Anadolu c .......... Rumeli d .......... Hicaz e .......... Bağdat B-Aşağıdaki ifadelerin doğru olanların başına ’D’’ yanlış olanların başına ’Y’’ yazınız. 8p S-5 .... Fatih Sultan Mehmet Döneminde Akdeniz bir Türk Gölü haline gelmiştir. 2p S-6 .... Kanuni Sultan Süleyman’ın son seferi Zigetvar seferidir. 2p S-7 .... Sarayda hükümdar ve ailesinin yaşadığı bölüme Enderun denir. 2p S-8 .... Dini eğitim Osmanlı Devleti’nde her eğitim kurumunda verilirdi. 2p C-Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan alanları doldurunuz.20p S-9 II. Beyazıt döneminde ……………. Olayı nedeniyle Osmanlıların batıya yönelik seferlerinde durgunluk yaşanmıştır. 4p S-10Türkiye Selçuklu Devleti’nde esnaf teşkilatı olan ……………., Osmanlı Devleti’nde ……………. adıyla devam ettirildi. 4p S-11 …………….; kişilerin kendilerine ait menkul ,gayri menkul mallarını veya paralarını toplum yararına oluşturulacak eğitim, din ,sağlık gibi sosyal ve kültürel alanlarda kamu hizmeti verecek kuruluşlara bağışlanması veya oluşturmasıdır. 4p S-12 Osmanlı Devleti’nde yollar üzerindeki geçitlerin güvenliğini ……………. sağlamış, taşımacılık faaliyetlerini ise ……………. taifesi üstlenmiştir. 4p S-13 Osmanlı Devletinde toplumsal, hukuki ,siyasal ve idari yapısı ırk esasına göre değil halkın inançlarına göre şekillenmiştir. Buna ……………. denir. 4p Ç-Aşağıdaki soruların doğru cevabını işaretleyiniz40p S-14 Osmanlı Devleti’ndeki bilim ve sanat insanları uğraştıkları alanlarla yukarıda verilmiştir . Bu eşleştirmede yanlış olan hangisidir? ayalnız I byalnız II cyalnız III dyalnız IV eyalnız V S-15 Divan-ı hümayun hangi padişah zamanında kurulmuştur? 4p a Orhan Bey b l. Murat c d Yıldırım Beyazıt e Kanuni Sultan Süleyman S-16 l- kaza , ll-Sancak , lll-köy , lV- eyalet Osmanlıda taşra teşkilatı bu birimlerden oluşur. Bu birimlerin küçükten büyüğe doğru sıralanışı hangi şıkta doğru verilmiştir? 4p alll-l-ll-lV bll-lll-l-lV clV-ll-lll-l dl-ll-lll-lV elll-l-ll-lV S-17 Aşağıdakilerden hangisi Coğrafi keşiflerin sonuçlarından değildir? 4p aAtlas Okyanusu’ndaki limanların önem kazanması bAkdeniz limanlarının önemini kaybetmesi cKeşfedilen yerlere Avrupa'dan göçlerin başlaması dAvrupa'nın ekonomik durumunun bozulması eYeni ticaret yollarının bulunması S-18 Kanuni Sultan Süleyman zamanında İran ile imzalanan 1555 Amasya antlaşması ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur? 4p a İran ile imzalanan ilk resmi antlaşmadır. b Doğuda en geniş sınırlara ulaşılan antlaşmadır. c Bugünkü Türkiye - İran sınırını çizen antlaşmadır. d Osmanlı Devleti'nin bir başka devletle imzaladığı ilk antlaşmadır. e İran ile imzalanan son antlaşmadır. S-19 Osmanlı Devletinin Yükselme Döneminde 1533 de Avusturya ile yapılan İstanbul Antlaşması ile Avusturya yıllık vergi ödeme yükümlülüğü altına girmiş protokol gereği Avusturya Arşidükü Osmanlı bilgi yelpazesi. com sadrazamına denk sayılmıştır. Buna göre ulaşılacak en doğru yargı aşağıdakilerden hangisidir? 4p aBalkanlarda Türk egemenliği kesinleşmiştir. bAvusturya karşısında ekonomik, siyasi üstünlük sağlanmıştır. cTicaret yollarının denetimi Osmanlının eline geçmiştir. dAvusturya’nın kapitülasyonlardan yararlanması sağlanmıştır. eAvusturya Osmanlı devletine karşı üstün duruma geçmiştir. S-20 - Osmanlı Devleti’nin kuruluş yıllarında “Ülke hanedanın ortak malıdır.” Anlayışı kabul edilmiştir. - I. Murat “Ülke padişah ve oğullarının malıdır.” Anlayışını getirmiştir. - Fatih “Ülke padişahın malıdır.” Anlayışını benimsemiştir. Bu gelişmeler, aşağıdakilerden hangisi ile ilgili bir değişiklik yaşandığını gösterir. 4p a Veraset anlayışı b Hukuk sistemi c Ekonomik yapı d Dinsel inanış e Sosyal yaşam S-21 Fatih Sultan Mehmet zamanında; I. Kırım Hanlığı II. Trabzon Pontus Rum İmparatorluğu III. Sinop IV. Amasra ele geçirilmiştir. Fatih’in bu gelişmelerle ulaşmak istediği amaç, aşağıdakilerden hangisidir? 4p a Anadolu siyasi birliğini sağlamak b Avrupa Hristiyan birliğini parçalamak c Karadeniz’e hakim olmak d İstanbul’un fethini kolaylaştırmak e Akkoyunlu Devleti’ni ortadan kaldırmak S-22 Aşağıdakilerden hangisi Kanuni Sultan Süleyman döneminde fehtedilen yerlerden biri değildir? 4p aBelgrad bRodos cBağdat dMacaristan eGirit S-23 Osmanlı Devleti’nde toplum yönetenler ve yönetilenler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Padişahın kendilerine dini yada idari yetki tanıdığı kişiler yönetim yetkisine sahip olmuşlardır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi yönetilen sınıfı içerisindedir? 4p akadı bkazasker ctüccar dbeylerbeyi enişancı S-24 Osmanlı Devleti’nde eğlence ve şenlik düzenlenmesine neden olan törenler arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur? 4p a Padişah çocuklarının doğumu b Hanedan mensuplarının düğünü c Cülus törenleri d ulufe dağıtım törenleri e Şehzadelerin sünnetleri BAŞARILAR DİLERİM... “TARİH 10. SINIF 1. DÖNEM 2. YAZILI SORULARI ”SAYFASINA GERİ DÖNMEK İÇİN >>>TIKLAYIN>>TIKLAYIN>>TIKLAYIN>>TIKLAYIN>>TIKLAYIN>>TIKLAYINYorumu İlk sınavlarım çok düşük inş bu siteden ikinci yazılıdan kurtulurum güveniyorum size ->Yazan Nesip 9. **Yorum** ->Yorumu şahane bir site burayı sevdimm ->Yazan Buse. Er 8. **Yorum** ->Yorumu SIZIN SAYENIZDE YÜKSEK BIR NOT ALDIM SIZE TESSEKÜR EDIYORUM... ->Yazan sıla 7. **Yorum** ->Yorumu valla bu site çok süper .Bu siteyi kuran herkimse Allah razi olsun tüm ödevlerimi bu siteden mugladan sevgiler.... ->Yazan kara48500.. 6. **Yorum** ->Yorumu çok güzel bir site. kurucularına çok teşekkür ederim başarılarınızın devamını dilerim. ->Yazan Tuncay. 5. **Yorum** ->Yorumu ilk defa böyle bi site buldum gerçekten çok beğendim yapanların eline sağlık. ->Yazan efe . 4. **Yorum** ->Yorumu ya valla çok güzel bisi yapmışınız. Çok yararlı şeyler bunlar çok sagolun ->Yazan rabia.. 3. **Yorum** ->Yorumu Çok ii bilgiler var teşekkür ederim. Çok süper... Ya bu siteyi kurandan Allah razı olsun ..... süperrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr. Çok iyiydi. isime yaradı. Her kimse bu sayfayı kurduğu için teşekkür ederim ->Yazan pınar.. 2. **Yorum** ->Yorumu çok güzel site canım ben hep her konuda bu siteyi kullanıyorum özellikle kullanıcı olmak zorunlu değil ve indirmek gerekmiyor ->Yazan ESRA.. 1. **Yorum** ->Yorumu Burada muhteşem bilgiler var hepsi birbirinden güzel sizede tavsiye ederim. ->Yazan Hasan Öğüt. >>>YORUM YAZ<<< Tarih Dersleri Osmanlı Devleti’nin idari yapılanmasına baktığımızda coğrafi unsurların genişlemesine bağlı olarak eyaletler , sancaklar, kazalar ve köyler gibi birimler ortaya çıkmıştır. Osmanlı Devleti’nde ülke yönetiminin temel idare birimi eyalettir. Eyaletler sancaklara, sancaklar kazalara, kazalar ise köylere ayrılmıştır. Osmanlıda;Eyaletleri Beylerbeyi, Sancakları Sancak Beyi, kazaları Kadı ve Subaşı, köyleri ise Köy Kethüdası yönetim, Yiğitbaşı asayiş ve Kadı Naibi adalet gibi görevliler yönetmiştir. I. Murat Dönemi’nde “Rumeli Beylerbeyliği”, Yıldırım Bayezıd Dönemi’nde de “Anadolu Beylerbeyliği” kurulmuştur. Osmanlı taşra teşkilatınında özellikle önemli yer tutan eyaletler konusuna ve taşra görevlilerine değinmeden önce Osmanlı Devleti’nde süreç içerisinde idari birimlerde ne gibi değişikliler yapıldığına tablolar eşliğinde göz atalım. Vilayet Nizamnameleri 1840’a Kadar Uygulanan Vilayet Nizamnamesi Mobil görünümde tablonun ekrana sığmaması halinde tabloyu yana kaydırınız. BİRİMADALETGÜVENLİKYÖNETİCİEyaletKadıSubaşıBeylerbeyiSancakKadıSubaşıSancakbeyiKazaKadıSubaşıKadıKöyNaibYiğitbaşıSubaşıTımarlı SipahiKethüda 1840 Vilayet Nizamnamesi BİRİMYÖNETİCİEyaletMüşir ValiSancakMutasarrıf KaymakamKazaKaza MüdürüKöyMuhtar 1871 Değişikliği BİRİMYÖNETİCİEyaletValiLivaKaymakamKazaKaza MüdürüNahiyeNahiye MüdürüKöyMuhtar Alıntı Tablolar Ramazan Yetgin’den alınmıştır. Eyaletler Osmanlı Devleti’nde eyaletler yönetim şekillerine göre bölümlere ayrılmıştır. Bunlar Saliyaneli Yıllıklı – Özel Yönetimli Eyaletler “Salyane” maaş anlamına maaşlar devlet memurlarına yılda bir kez için ayrıca toprak sistemi eyaletler merkeze uzak yerlerdir. Fas,Mısır,Trablusgarp,Sudan,Basra,Musul,Tunus,Bağdat,Habeş, Cezayir,YemenBu eyaletlerde “İltizam” usulü ile vergi kazanan kişiye ise “Mültezim” bu sistem bir defa değilde ömür boyu verilecekse buna “Malikane” denirİhaleye girerken, devlete ödenen paraya “Muaccele” kaldırıldığında ise vergi toplayan memura “Muhassıl” denilir. Saliyanesiz Yıllıksız-Merkeze Bağlı Eyaletler Bu eyaletlerde memurlara direk olarak maaş verilmez, toprak verilir ve Tımar Sistemi eyaletler merkeze yakın eyaletlerdir. Anadolu, Rumeli , Sivas, Erzurum, Karaman, Diyarbakır, Menteşe, Dulkadir, Kilikya, Bosna, Budin, Temeşvar, Adana, Şam Yurtluk-Ocaklık Aşiretlerin yoğun olduğu aşiret liderlerinin ise yönetimsel bir takım hakları eyaletler kendi içinde serbesttir. Dersim Tunceli ,Çölemerik Hakkari gibi. İmtiyazlı Eyaletler Bu eyaletler asker verip vergi vermez. 💂☑️ 💰❌Bazıları ise vergi verip asker vermez. 💰☑️ 💂❌ Bu eyaletlerden Hicaz ise ne vergi verir ne de asker verir. 💰❌ 💂❌ Hicaz Bölgesi Mekke,Medine,Taif,HayberVoyvoda Eflak,Boğdan,Erdel yöneticilerine verilen Eflak ile Boğdan’ın Osmanlı’daki Yöneticilerine “Han” veya “Giray” unvanı Şefliği Yöneticilerine “Emir” unvanı verilir. Taşra Teşkilatındaki Bazı Görevliler Muhtesip Çarşı ve pazar esnaf ve tüccar denetlemesini yapan görevlidir. Bir nevi zabıta diyebileceğimiz bu görevliler satılan malları denetlerlerdi. Kapan Emini Şehirlere gelen sebze meyvenin toplandığı yer olan “kapan” lara gelen malın vergilendirilmesini sağlardı. Beyt’ül Mal Emini Kamu haklarını koruyan görevlidir. Bac Emini Kasaba ve şehirlerdeki sanat ve ticaretle ilgili vergileri toplayan görevlidir. Bu bilgiler MEB ve Akademik kaynaklar referans kullanılarak hazırlanmıştır. Yazar hakkında Tarih Vakti KPSS ve Diğer Sınavlara Yönelik Tarih Dersleri ve Tarih Blogu TARİH 10 DERSİ KONULARI I. ÜNITE BEYLİKTEN DEVLETE 1300-1453 1. KONU OSMANLI DEVLETİ’NİN KURULUŞU 1300-1453 1. XIV. YÜZYIL BAŞLARINDA YAKIN DOĞU VE AVRUPA 2. KAYILARIN ANADOLU’YA GELİŞİ VE YERLEŞMESI a. Kayılar Anadolu’da b. Beylikten Devlete c. İlk Osmanlı Fetihleri 3. BALKANLARDAKI FETİHLER a. Çimpe Kalesi’nin Alınması 1353 b. Edirne’nin Fethi 1363 c. Sırp sındığı Savaşı 1364 d. Çirmen Savaşı 1371 e. I. Kosova Savaşı 1389 f . İstanbul’un Kuşatılması g. Niğbolu Savaşı 1396 4. ANADOLU’DA SİYASİ BİRLİĞİ SAĞLAMA FAALİYETLERİ 5. ANKARA SAVAŞI VE FETRET DEVRI 1402-1413 a. Ankara Savaşı 1402 b. Fetret Devri 1402-1413 6. ANADOLU’DA SİYASİ BİRLİĞİN YENİDEN SAĞLANMASI 7. BALKANLARDA OSMANLI HÂKIMİYETİNİN GÜÇLENMESİ a. Edirne – Segedin Antlaşması 1444 b. Varna Savaşı 1444 c. II. Kosova Savaşı 1448 2. KONU OSMANLI KÜLTÜR VE MEDENİYETİ 1300-1453 1. OSMANLI’DA DEVLET ANLAYIŞI 2. OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI 3. OSMANLI ORDUSU a. Kara Ordusu b. Deniz Kuvvetleri Donanma 4. OSMANLI EKONOMİSİ a. İnsan b. Toprak c. Üretim II. ÜNİTE DÜNYA GÜCÜ OSMANLI DEVLETİ 1453-1600 1. KONU İSTANBUL’UN FETHI 1. ISTANBUL’UN FETHİ Yapılan Hazırlıklar 2. İSTANBUL’UN FETİINİN SONUÇLARI 3. ASKERÎ VE SIYASI GELIŞMELER1454-1480 2. KONU OSMANLILARDA YÖNETIM, ASKERÎ TEŞKILAT VE EĞİTİM 1. OSMANLILARDA YÖNETIM Yönetim ve Eyalet Yönetimi 2. OSMANLILARDA ASKERÎ TEŞKILAT 3. OSMANLI’DA EĞİTİM a. Meslekî Eğitim b. Saray Eğitimi c. Askerî Eğitim d. Medrese Eğitimi 3. KONU AVRUPA’DAKI GELIŞMELER 1. COĞRAFI KEŞIFLER a. Coğrafi Keşiflerin Nedenleri b. Coğrafi Keşiflerin Sonuçları 2. RÖNESANS 4. KONU I. SELIM YAVUZ DÖNEMI 1512-1520 1. OSMANLI-SAFEVİ İLİŞKİLERİ 2. OSMANLI-MEMLUK İLİŞKİLERİ 5. KONU OSMANLI DEVLETİ’NDE EKONOMİK GELİŞMELER VE TOPLUM YAPISI 1. EKONOMIK GELİŞMELER 2. TOPLUM YAPISI a. Yönetenler Askerîler b. Yönetilenler Reaya 3. GÜNLÜK YAŞAM 4. VAKIF SİSTEMİ 6. KONU KANUNİ DÖNEMİNDEKİ SİYASİ OLAYLAR 1. XVI. YÜZYILDA AVRUPA 2. BATI’DAKI GELIŞMELER a. Osmanlı-Macar İlişkileri b. Osmanlı-Avusturya İlişkileri 3. DOĞU’DAKI GELIŞMELER 4. KANUNI DÖNEMINDE DENIZLERDEKI GELIŞMELER a. Osmanlı Deniz Gücü b. Rodos’un Fethi 1521 c. Cezayir’in Osmanlı Devleti’ne Katılması d. Preveze Deniz Savaşı 1538 e. Trablusgarp’ın Fethi 1551 f. Cerbe Deniz Savaşı 1560 g. Malta Kuşatması 1565 h. Sakız Adası’nın Fethi 1566 I. Kanuni Dönemindeki Hint Deniz Seferleri 5. FRANSA’YA VERILEN KAPITÜLASYONLAR 7. KONU OSMANLI’DA HUKUK, BİLİM, TEKNOLOJİ VE SANAT ALANINDAKİ GELİŞMELER 1. HUKUK ALANINDAKI GELİŞMELER 2. BİLİM VE TEKNOLOJI 3. EDEBİYAT 4. GÜZEL SANATLAR 5. MİMARİ 6. OSMANLILARDA OYUN, EĞLENCE VE ŞENLİK 8. KONU REFORM HAREKETLERI 1. REFORMUN NEDENLERİ 2. REFORMUN GELİŞİMİ 3. REFORMUN SONUÇLARI 4. REFORMUN OSMANLI DEVLETI’NE ETKİLERİ III. ÜNİTE ARAYIŞ YILLARI XVII. YÜZYIL 1. KONU XVII. YÜZYILDA ASYA VE AVRUPA 1. XVII. YÜZYILDA AVRUPA, ASYA VE OSMANLI DEVLETİ’NIN DURUMU a. Avrupa’nın Genel Durumu b. Asya’nın Genel Durumu c. Osmanlı Devleti’nin Genel Durumu 2. XVII. YÜZYILDA OSMANLI-AVUSTURYA VE OSMANLI-IRAN İLİŞKİLERİ a. Osmanlı-Avusturya İlişkileri b. 1555 Sonrası Osmanlı-Iran İlişkileri 3. İÇ İSYANLAR a. İstanbul Ayaklanmaları b. Celali Ayaklanmaları c. Eyalet Ayaklanmaları 4. AVRUPA’NIN GELİŞİMİNE SEYİRCİ KALAN OSMANLI a. Coğrafi Keşiflerin Osmanlı Devleti’ne Etkileri b. Avrupa’ya Tavizler Verilmesi c. Yeni Ekonomik Model Merkantilizm 2. KONU XVII. YÜZYIL ISLAHATLARI 1. II. OSMAN GENÇ OSMAN DÖNEMI VE ISLAHATLAR 2. IV. MURAT DÖNEMI SIYASI OLAYLAR – ISLAHATLAR 3. XVII. YÜZYILDA AVRUPA’DA SIYASI DURUM 4. XVII. YÜZYILDA AVRUPA’DA BILIM VE TEKNIK ALANDAKI GELIŞMELER 3. KONU IV. MEHMET DÖNEMI 1648–1688 1. IV. MEHMET DÖNEMİ ISLAHAT ÇALIŞMALARI 2. IV. MEHMET DÖNEMI SİYASİ OLAYLARI a. Osmanlı-Venedik İlişkileri b. Osmanlı-Avusturya İlişkileri c. Osmanlı-Lehistan İlişkileri d. Osmanlı-Rusya İlişkileri e. İkinci Viyana Kuşatması 1683 f . Kutsal İttifak g. Karlofça Antlaşması 1699 h. İstanbul Antlaşması 1700 3. XVII. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETI’NDE KÜLTÜR, BİLİM, SANAT VE MİMARİ IV. ÜNITE XVIII. YÜZYILDA DEĞİŞİM VE DİPLOMASİ 1. KONU XVIII. YÜZYILDA AVRUPA VE OSMANLI DEVLETİ’NIN GENEL DURUMU 1. AVRUPA DEVLETLERININ GENEL DURUMU 2. OSMANLI DEVLETI VE AVRUPA DEVLETLERININ DIŞ POLİTİKASI 2. KONU III. AHMET DÖNEMI 1. III. AHMET DÖNEMI a. Osmanlı-Rus İlişkileri 120 b. Osmanlı-Venedik İlişkileri c. Osmanlı-Avusturya İlişkileri d. Osmanlı-Iran İlişkileri e. III. Ahmet Dönemi Islahatları 3. KONU AVRUPA’DA DÜŞÜNCE VE EKONOMİ ALANINDAKI GELİŞMELER 1. AVRUPA’DA DÜŞÜNCE ALANINDAKI GELIŞMELER 2. AVRUPA’DA SANAYİ INKILABI 4. KONU RUSYA’NIN GENİŞLEME POLITIKASI VE OSMANLI-RUS İLİŞKİLERİ 1. RUSYA’NIN GENİŞLEME POLITIKASI VE OSMANLI-RUS İLİŞKİLERİ a. Rus-Avusturya İttifakı ile Osmanlı Devleti Arasındaki Savaşlar 1736–1739 b. Lehistan Sorunu ve Osmanlı-Rus Savaşı 1768–1774 5. KONU AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NİN KURULMASI VE FRANSIZ İHTİLALİ 1. AMERIKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NİN KURULMASI 2. FRANSIZ İHTİLALİ 1789 a. Fransız İhtilali’ni Hazırlayan Nedenler b. İhtilalin Başlaması ve Genişlemesi c. Fransız İhtilali’nin Sonuçları d. Fransız İhtilali’nin Osmanlı Devleti’ne Etkileri e. Fransız İhtilali’nin Avrupa ve Dünya Ülkelerine Etkileri 6. KONU III. SELİM DÖNEMİ 1. III. SELİM DÖNEMI 1789-1807 a. Osmanlı-Rus ve Osmanlı-Avusturya Savaşları 1787-1792 b. III. Selim Dönemi Islahatları c. Osmanlı – Fransız Savaşı 1798-1801 7. KONU XVIII. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETI’NDEKI DEĞİŞİM VE ISLAHATLAR 1. OSMANLI DEVLETI’NDE DEĞİŞİM VE ISLAHATLAR a. Osmanlı Devleti’nde Yönetim b. Taşra Teşkilatı 2. XVIII. YÜZYIL ISLAHATLARININ AMACI VE ÖZELLİKLERİ a. XVIII. Yüzyıl Islahatların Osmanlı Toplumu ve Kültürüne Etkileri b. Islahatlar ve Osmanlı Eğitim Sistemi c. XVIII. Yüzyılda Islahatlar ve Osmanlı Sanatı V. ÜNITE EN UZUN YÜZYIL 1800-1922 1. KONU XIX. YÜZYIL BAŞLARINDA ASYA VE AVRUPA 1. ASYA VE AVRUPA’DAKI DEVLETLERIN GENEL DURUMU 2. II. MAHMUT DÖNEMI ISLAHATLARI a. Senedi ittifak 1808 b. Yönetim Alanında Yapılan Islahatlar c. Askerî Alanda Yapılan Islahatlar d. Eğitim ve Kültür Alanında Yapılan Islahatlar e. Ekonomi Alanında Yapılan Islahatlar 154 2. KONU II. MAHMUT DÖNEMI SIYASI OLAYLARI 1. MİLLİYETÇİLİK HAREKETLERİ VE İSYANLAR a. Sırp İsyanı b. Yunan İsyanı Megalo Idea 2. DEĞIŞEN ŞARTLARA GÖRE AVRUPA DEVLETLERİNİN OSMANLI POLİTİKALARI a. Viyana Kongresi b. Şark Meselesi Doğu Sorunu 3. MISIR SORUNU VE MEHMET ALI PAŞA ISYANI 4. BOĞAZLAR SORUNU 5. SANAYI INKILABI’NIN OSMANLI DEVLETI’NE ETKISI 3. KONU TANZIMATTAN MEŞRUTIYETE 1. TANZIMAT FERMANI 3 Kasım 1839 2. KIRIM SAVAŞI 1853-1856 3. ISLAHAT FERMANI 1856 4. KONU OSMANLI DEVLETI’NDE ANAYASAL DÜZENE GEÇIŞ VE SIYASI GELIŞMELER 1. I. MEŞRUTIYETIN ILANI 2. 1877-1878 OSMANLI-RUS SAVAŞI 93 HARBI a. Berlin Kongresi ve Sonrası b. Ermeni Meselesinin Ortaya Çıkışı c. Kıbrıs’ın İngiltere Yönetimine Bırakılması d. Tunus’un Fransızlar Tarafından İşgali e. Mısır’ın İngilizler Tarafından İşgali 3. II. MEŞRUTİYET VE SİYASİ GELİŞMELER a. II. Meşrutiyetin İlanı. b. 31 Mart Olayı 4. DAĞILMAYI ÖNLEME ÇABALARI 5. KONU XIX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ’NDEKİ KÜLTÜREL GELİŞMELER 1. XIX. YÜZYILDA OSMANLI’NIN TOPLUM YAPISINDA MEYDANA GELEN DEĞİŞMELER 2. OSMANLI DEVLETİ’NDE BASIN -YAYIN HAYATINDAKİ GELİŞMELER 3. OSMANLI DEVLETİ’NDE EĞİTİM ALANINDA MEYDANA GELEN DEĞİŞMELER 4. AZINLIKLAR VE YABANCI OKULLAR 5. XIX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ’NDE KÜLTÜR-SANAT VE MİMARİ ALANINDAKİ GELİŞMELER 6. MÜZİK, EĞLENCE VE SPOR 6. KONU XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ VE SAVAŞLAR 1. TRABLUSGARP SAVAŞI 2. BALKAN SAVAŞLARI a. Dömeke Meydan Savaşı b. I. Balkan Savaşı c. II. Balkan Savaşı 3. I. DÜNYA SAVAŞI VE OSMANLI DEVLETİ’NİN SONU a. Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na Girmesi b. Osmanlı Devleti’nin Savaştığı Cepheler c. Savaşın Sona Ermesi ve Yapılan Antlaşmalar d. Savaş Sonrası 1918 – 1922 1. Ünite Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiye 1. İlk Beylikler Dönemi Malazgirt’ten sonra kurulan beylikler 2. Anadolu Selçuklu Devleti 3. İkinci Beylikler Dönemi Kösedağ Savaşı’ndan sonra kurulanlar 4. Osmanlı Devleti 5. Türkiye Cumhuriyeti Türkiye’de Kurulan İlk Türk Devletleri Beylikleri 1. Saltuklular 1072-1202 * Anadolu’da kurulan ilk beyliktir. * Erzurum’da kurulmuş olup devletin merkezi Erzurum’dur. * Kurucusu Ebulkasım Saltuk Beydir. * Gürcülerle savaşarak topraklarını genişlettiler. * Danişmentlilerle birleşerek Haçlılarla savaştılar. * Rükneddin Süleyman Şah tarafından yıkıldı. 2. Danişmentliler 1080-1178 * Tokat, Kayseri ve Amasya’da kuruldu. * Kurucusu Danişmentoğlu Ahmet Gazi’dir. * Merkezi Sivas’tır. * Haçlılarla savaştılar. * Danişment Gazi’nin Malatya’yı alması Arslan ile arasının açılmasına neden oldu. Danişment Gazi, Arslan’a yenildi. * Melik Gazi döneminde güçlü bir devlet haline geldiler. * Melik Gazi’nin ölümünden sonra çocukları arasındaki taht kavgaları devletin zayıflamasına neden Kayseri, Sivas ve Malatya kollarına ayrıldı. * Arslan tarafından yıkıldı. * İlk beylikler içinde en güçlü olanıdır. * Anadolu’da ilk medreseyi kuran beyliktir. 3. Mengücekliler 1080-1228 * Erzincan’da kurulmuş olup devletin merkezi Erzincan’dır. * Kurucusu Mengücek Gazidir. * Gürcüler ve Rumlarla savaştılar. * Trabzon Rumlarının güneye inmesini önlediler. * Mengücek Gazinin oğlu İshak’ın ölümünden sonra devlet Erzincan ve Divriği kollarına ayrıldı. * Erzincan kolu Keykubat ortadan kaldırıldı. Divriği kolu da 1252 yılına kadar Türkiye Selçuklu Devleti’ne bağlı olarak devam etti. 4. Artuklular 1102-1409 * Diyarbakır ve Mardin’de kuruldu. * Kurucusu Artuk Beyin oğullarıdır. * Üç kol halinde varlıklarını sürdürdüler. Hasan Keyf Artukluları Kurucusu Artuk Beyin oğlu Sökmen önce Hasankeyf sonra Diyarbakır Eyyubiler son verdiler. Harput Artukluları Kurucusu Mardin Artuklularından Melik İmadettin Keykubat son verdi. Mardin Artukluları Kurucusu İlgazi en uzun süre varlığını sürdüren Karakoyunlular son verdi. 5. Sökmenliler Ahlatşahlar 1110-1207 Ahlat’ta son verdi. 6. Dilmaçoğulları Toğan Arslanoğulları 1085-1394 Bitlis dolaylarında Dilmaçoğlu Mehmet Türkiye Selçukluları, Ahlatşahlar ve Artukluların egemenliğinde son verdi. 7. İnaloğulları 1098-1183 Diyarbakır merkez olmak üzere İnal tarafından yıkılmıştır. 8. Çubukoğulları 1085-1213 Harput’ta Çubuk Beyin oğlu Mehmet Beyin ölümünden sonra batıya göç ederek Germiyan’a son verdi. 9. Tanrıvermişoğulları 1081-1093 Batı Anadolu’da Efes ve dolaylarında Tanrıvermiş adlı bir Türkmen İmparatorluğu son verdi. 10. Çaka Bey Devleti 1081-1093 * İzmir’de kurulmuştur. * Kurucusu Çaka Beydir. * İlk Türk donanmasını Çaka Bey kurmuştur. Çaka Bey, Urla ve Foça dolaylarını ele sonra Sakız, Midilli, Sisam ve Rodos adalarını aldı. * Çaka Beyin asıl hedefi Bizans’ı ele Beyin güçlenmesinden endişelenen Bizansın, Çaka Bey üzerine gönderdiği donanma sonra da Çaka Bey Haçlı donanmasını yenilgiye uğrattı. * Çaka Bey, Bizans’ı ele geçirmek için Türkiye Selçukluları ve Peçeneklerle Bizans, Kumanları, Peçenekler üzerine Bey ile Arslan’ın arasını Bey, Arslan tarafından öldürttürüldü. * Çaka Beyin öldürülmesi Türk denizciliğinin gelişmesini engelledi. Türkiye’de Kurulan İlk Türk DevletlerininBeyliklerinin Anadolu’nun Türkleşmesine Olan Hizmetleri – Türkiye’de kurulan ilk Türk devletleri, Anadolu’nun birçok yerini fethederek Anadolu’yuTürkleştirdiler. – Haçlılarla, Gürcülerle, Ermenilerle ve Bizanslılarla savaştılar. – Türkler yerleştikleri kent, kasaba ve köylere Türkçe adlar verdiler. – Anadolu’nun her köşesinde birçok sanat eseri yaptılar. Türkiye Selçuklu Devleti 1077-1308 Kuruluş Dönemi 1077-1155 Malazgirt Zaferi’nden sonra; – Bizans’ın Anadolu’daki etkinliğini kaybetmesi – Türkmenlerin gruplar halinde Anadolu’ya göç etmesi – Anadolu halkının ağır vergiler ve adaletsizlikten dolayı Bizans İmparatorluğu’ndan ve Anadolu’ya gönderdiği memurlardan memnun olmaması – Anadolu Türk beyliklerinin kurulması Anadolu’nun Türkleşmesini hızlandırmıştır. Süleyman Şah Dönemi 1077-1086 * Türkiye Selçuklu Devleti’nin kurucusu Süleyman Şah, İznik’i ele geçirerek bağımsızlığını ilan etti 1077. * Türkiye Selçuklu Devleti, Melikşah’ın fermanı ve Abbasi halifesinin menşuru ile 1077’de kurulmuştur. * Devletin sınırlarını Bizans yönünde genişletmiş, sonra da doğuya yönelerek Adana, Tarsus ve Antakya’yı kuşatması nedeniyle Suriye Selçuklu Sultanı Tutuş ile mücadelesinde hem yaptığı savaşı ve hem de hayatını kaybetmiştir. Not Melikşah, Süleyman Şah’ın oğlu Kılıçarslan’ı yanında götürünce Türkiye Selçuklu Devleti, Melikşah’ın ölümüne kadar 6 yıl boyunca hükümdarsız dönemde ülkeyi Ebul Kasım, Ebul Gazi Ebul Kasım’ın kardeşi gibi komutanlar yönetmiştir. Arslan Dönemi 1092-1107 * Melikşah’ın ölümünden sonra serbest kalarak İznik’e geldi ve Ebul Gazi’den babasının tahtını teslim alarak tahta çıktı. * I. Kılıç Arslan tahta geçtikten sonra devleti yeniden düzenlemeye ve Anadolu’da birliği sağlamaya çalışmıştır. * Bizans’ın kışkırtmasıyla Çaka Bey’i öldürtmüştür. Böylece Bizans kendisi için tehlikeli olabilecek güç birliğini önlemiş oldu. Arslan ve Çaka Bey ittifakını * I. Haçlı Seferi’ne katılan orduları durduramayan Anadolu Selçuklu Devleti, Batı Anadolu’yu boşaltarak merkezini Konya’ya taşımak zorunda kalmıştır. İznik ve Batı Anadolu’da üstünlük Bizans’ın eline geçmiştir * Arslan’ın Suriye’ye yönelerek Büyük Selçuklu Devleti’ne ait olan Musul’u alması nedeniyle Mehmet Tapar’ın gönderdiği Emir Çavlı ile Habur Nehri kıyısında yaptığı savaşı kaybetmiş ve atıyla nehri geçerken boğularak ölmüştür. Süleymanşah’ın ölümünden sonra olduğu gibi Anadolu tahtının ikinci kez boş kalması Bizans’ın tekrar Türkler üzerine saldırmasına neden olmuştur. Not Arslan’ın ölümünden sonra Anadolu’da üstünlük Danişmentlilere geçmiştir. Şahin Şah1110-111 Büyük Selçuklu Sultanı Mehmet Tapar tarafından serbest bırakılan Arslan’ın oğlu Şahin Şah Konya’da tahta Arslan’ın ölümüyle ortaya çıkan siyasi boşluk sona Şah, kardeşi Mesut ile girdiği taht mücadelesini kaybetti. I. Mesut Dönemi 1116-1155 Selçuklu tahtını kayın babası ve Danişment hükümdarı Emir Gazi’nin yardımıyla elde etmiştir. ilk parabakır bu dönemde basılmıştır. Seferinde Danişmentlilerin yardımıyla başarı elde etmiştir. Danişmentlilerin Anadolu’daki üstünlüğüne son vermiştir. Danişmentlilerin taht kavgalarıyla Sivas, Kayseri ve Malatya kollarına ayrılması Türkiye Selçuklularının Danişmentlilerin himayesinden kurtulmasını sağlamıştır. Haçlı Seferleri 1096-1270 Hristiyan Avrupalıların birleşerek XI. ve XIII. yüzyıllar arasında sosyal, dini, ekonomik ve askeri nedenlerle Anadolu, Suriye ve Filistin’e düzenledikleri seferlere “Haçlı Seferleri” denir. Haçlı Seferlerinin Nedenleri Dinsel Nedenler – Hristiyanların, Müslümanların elinde bulunan kutsal yerleri Kudüs geri almak istemeleri – X. Yüzyılda Fransa’da ortaya çıkan Kluni tarikatının Hristiyanları Müslümanlarla savaşmak için kışkıtması – Katolik Kilisesi’nin Ortodoks Kilisesi’ne hakim olmak istemesi Ekonomik Nedenler – Açlık ve yoksulluk içinde bulunan Avrupalıların, ekonomik düzeyi yüksek olan Türk ve İslam ülkelerini ele geçirerek zengin olmak istemeleri – Avrupalıların doğudan gelen ticaret yollarına hakim olmak istemesi – Toprak sahibi olamayan soyluların toprak kazanmak için yaptığı çalışmalar Siyasal Nedenler – Malazgirt Savaşı’ndan sonra kısa zamanda Anadolu’yu ele geçiren Türkleri durduramayan Bizans İmparatorluğu’nun Avrupalılardan yardım istemesi – Avrupalıların doğu ülkelerinde derebeylik sistemini kurmak istemeleri – Avrupalıların Türkleri denizlerden ve Ön Asya’dan uzaklaştırmak istemeleri Bu nedenlerle 8 Haçlı Seferi ve Dördüncü Haçlı Seferine krallar katılmamıştır. 1. Haçlı Seferi 1096-1099 Karadan İstanbul önlerine gelen Haçlılarla Bizans arasında bir antlaşma göre; Haçlılar Anadolu’da ele geçirdikleri yerleri Bizans’a verecekler, Bizanslılar da Haçlılara yardım edeceklerdi. Sonuçları – Bizans’ın yardımıyla Anadolu’ya geçirilen Haçlılar, İznik, Batı Anadolu,Urfa, Antakya ve Kudüs’ü aldılar. – Kudüs’te bire krallık, Urfa, Antakya, Yafa ve Trablusşam’da birer kontluk kurdular. – Türkiye Selçuklu Devleti başkenti İznik’ten Konya’ya taşıdı. 2. Haçlı Seferi 1147-1149 Nedeni Musul Atabeyi İmadettin Mahmut Zengi’nin Urfa’yı Haçlılardan geri alması. Bu sefere Alman İmparatoru ve Fransa Kralı VII. Lui katılmıştır. Konya ovasında yenilir ve İstanbul’dan deniz yoluyla Suriye’ye de Antalya’ya gelir ve deniz yoluyla Suriye’ye gider. Sonucu ve VII. Lui Şam’ı kuşatılarsa da bir sonuç alamadılar. 2. Haçlı Seferinin en önemli özelliği, kralların ve imparatorların ilk kez seferlere katılmış olmalarıdır. 3. Haçlı Seferi 1189-1192 Nedeni Selahattin Eyyubi’nin Kudüs Kralını Hıttin Savaşı’nda yenilgiye uğratarak Kudüs’ü Haçlılardan alması. Bu sefere Alman İmparatoru Frederik Barbaros, Fransa Kralı Filip Ogüst, İngiltere Kralı Arslan Yürekli Rişar katılmıştır. Frederik Barbaros, Konya’yı aldıktan sonra Silifke Çayında boğuldu. Sonuçları -Filip Ogüst ve Arslan Yürekli Rişar Akka Kalesini ele geçirdiler. -Kudüs’ü kuşattılarsa da başarılı olamadılar. 4. Haçlı Seferi 1202-1204 Nedeni Eyyubilerin Haçlıların elinde bulunan Yafa’yı almaları. Bizans’a imparator olmak isteyen Aleksios, Haçlıları İstanbul’a davet etti. Sonuçları – Haçlılar, İstanbul’da bir Latin Krallığı kurdular. – İstanbul’dan kaçan Rumlar, İznik ve Trabzon’da Rum imparatorlukları kurdular. Not İznik Rum İmparatorluğu 1261’de İstanbul’u geri alarak Bizans İmparatorluğu’nu tekrar Rum İmparatorluğu ise Fatih tarafından 1461’de yıkılmıştır. 5. Haçlı Seferi, Akka’ya1217 / 6. Haçlı Seferi, Akka’ya 1228 / 7. Haçlı Seferi, Mısır’a 1270 / Seferi, Tunus’a1270 yapılmıştır. Not Türklerin Osmanlı döneminde Balkanlara geçmesiyle Haçlı Seferleri yeniden başlayacaktır. Haçlı Seferlerinin Sonuçları Dinsel Sonuçlar – Katolik Kilisesi zayıflamış ve din adamlarına olan güven sarsılmıştır. – Papa ve kilisenin baskısı kalkınca bilim, edebiyat ve sanat alanlarındaki gelişmeleri hızlanmış, skolastik düşünce zayıflamıştır. – Avrupa dışında misyonerlikler kurularak Hristiyanlık dini Asya ve Afrika’da yayılmaya çalışılmıştır. Ekonomik Sonuçlar – Doğu-Batı arasındaki ticaret faaliyetleri gelişmiş ve Akdeniz limanlarının önemi artmıştır. – Seferler sırasında gerekli mali desteğin sağlanması için krallıkların İtalya bankerlerinden borç para almaları, bankacılığın gelişmesine ortam hazırlamıştır. – Haçlıların deniz yoluyla taşınması gereği gemiciliğin gelişmesinde etkili Avrupalılar kağıt, cam, deri işleme ve dokuma sanayisini öğrenmişlerdir. – Anadolu, Suriye ve Filistin’deki şehirler zarara uğramış ve bölgedeki Türk devletleri ekonomik yönden olumsuz etkilenmişlerdir. Siyasal Sonuçlar – Seferlere katılan derebeylerin bir kısmı öldü, bir kısmı da ordularını ve eski topraklarını durum derebeylerinin zayıflamasına, mutlak krallıkların güçlenmesine yol açmıştır. – Türklerin batı yönündeki ilerleyişleri bir süre Haçlı Seferleri Türklerin Balkanlara geçişini geciktirmiştir. – Türklerin elinde bulunan toprakların bir kısmı istilaya uğramış, Batı Anadolu Bizans’ın eline Selçukluları Orta Anadolu’ya çekilmiştir. – Türkler, Haçlı saldırılarına karşı İslam dünyasını korumuşlar, bu durum Türklerin Müslümanların yaşadığı bölgelerde önemini artırmıştır. Sosyal Alandaki Sonuçları – Feodalite rejiminin zayıflaması sonucunda Avrupa’da köylüler yeni haklar elde etmiş, çiftçilerin sosyal etkinliği artmıştır. – Ticaret ve sanatla uğraşan burjuva sınıfı zenginleşmiş ve önem kazanmıştır. Bilim ve Teknik Alandaki Sonuçlar -Avrupalılar Türk ve İslam dünyasını daha yakından tanıma olanağı bulmuşlardır. – Avrupalılar, Müslümanlardan kağıt, matbaa, barut, pusula, şeker, tarçın ve ipek işlemeciliğini bu teknolojik buluşları öğrenmeleri, hayatlarında önemli değişikliklere neden olmuş, Yeni Çağ’da Avrupa’nın her alanda ilerlemesine ortam hazırlamıştır. – Skolastik düşüncenin yerini özgür düşünce almaya başlamış, halk okulları açılmış, Müslüman bilginlerin eserleri tercüme Avrupa’da kültürel ve bilimsel hayat canlanmıştır. Magna Charta Büyük Şart 1215 * İngiltere’de halkın kişisel haklarının tanındığını belirten ilk siyasal yılında İngiltere Kralı John ile soylular arasında imzalanmıştır. * İngiliz demokrasisinin temeli sayılan Manga Charta krala zorla kabul ettirildi. Bu ferman ile; – İngiltere’de kralın yetkileri sınırlandırılmıştır. – Anayasa niteliğindeki bu ferman bir süre sonra İngiltere’de parlamento yönetiminin kurulmasına ortam Mutlak Krallık yönetiminden Meşruti Krallık yönetimine geçmiştir. – İngiltere’de demokratikleşme süreci başlamıştır. Yükselme Dönemi 1155-1237 II. Kılıç Arslan Dönemi 1155-1192 * Kendisine karşı oluşturulan Bizans, Danişmentliler, Musul AtabeyliğiNurettin Mahmut Zengi ve kardeşi Şahin Şah ittifakına karşı mücadele Bizans’la antlaşma yaptı ve ardından Danişmentlileri ortadan Mahmut Zengi’yi Selçuklu topraklarından çıkarmıştır. * Selçuklu topraklarını Sakarya’dan, Fırat’a kadar tek bir yönetim altında bölgenin en güçlü hükümdarı haline geldi. * II. Kılıç Arslan döneminde, Bizans İmparatoru Manuel, Türklerin güçlenmesinden ve topraklarını genişletmesinden rahatsızlık duymuş ve Türkleri Anadolu’dan atmak amacıyla farklı uluslardan oluşan büyük bir orduyu Anadolu’ya göndermiştir. Miryokefalon Savaşı diye bilinen mücadeleyi Türkiye Selçukluları kazanmıştır 1176. Bu savaşın sonucunda; – Türklerin Anadolu’dan atılamayacağı anlaşıldı Anadolu kesin olarak Türk yurdu oldu – Türkler taarruza, Bizans ise savunmaya geçmiştir. – Türk-İslam dünyası üzerinde Bizans baskısı sona erdi. – Seferi ile Bizans’ın eline geçen Batı Anadolu’daki üstünlük Selçukluların eline geçmiştir. * İlk gümüş ve altın parayı bastırmıştır. Not Türk Devlet geleneklerine göre ülkeyi 11 oğlu arasında paylaştırmıştır. Bu durum, daha hayatta iken oğulları arasında taht kavgalarının başlamasına sebep olmuştur I. Giyaseddin Keyhüsrev Dönemi 1192-1196, 1205-1211 Arslan’ın ölümünden sonra tahta geçen oğlu Keyhüsrev, Bizansla mücadele etmiş kısa süre sonra da kardeşi Rükneddin Süleyman Şah’ı tahta geçti. Rükneddin Süleyman Şah 1196-1204, Saltuklu Beyliği’ne son vermiş, Ermeni ve Gürcülerle mücadele etmiştir. Keyhüsrev’in ikinci saltanatı sırasında; askeri hareketlerini ekonomik ve ticari çıkarlar doğrultusunda amaca ulaşmak için I. Giyaseddin Keyhüsrev, Trabzon Rum İmparatorluğu’nu yenilgiye uğratarak Karadeniz ticaret yolunu açmış, diğer taraftan da Antalya’yı fethederek Akdeniz’i Türk ticaretine Selçuklu Devleti’nin ilk donanması Antalya’da arası ticareti geliştirmek amacıyla da Venedikliler ile ilk ticaret antlaşması İznik Rum İmparatorluğu ile mücadele etmiştir. I. İzzeddin Keykavus Dönemi 1211-1220 * Kıbrıs Krallığı ve Venediklilerle ticaret antlaşmaları yapılmış.Böylece Anadolu’da üretilen mallar Akdeniz ülkeleri ve Avrupa pazarlarına gönderildi. * 1214’te Sinop’u alarak ihracat ve ithalat limanı haline getirilmiş, başta tüccarlar olmak üzere buraya birçok Türk yerleştirilmiştir..Hem ticaret gelirlerinin artırılması hem de Anadolu’nun Türkleştirilmesi amaçlanmıştır. * Selçukluların elinden çıkan Antalya yeniden alınarak Türkiye Selçuklu topraklarına katılmıştır. * Trabzon Rum İmparatorluğu ve Çukurova bölgesindeki Ermeniler vergiye bağlanmıştır. * Böylece Anadolu, doğu-batı, kuzey-güney yönlerinde ticaret kervanlarının gelip gittiği canlı bir ticaret merkezi olmuştur. I. Alaaddin Keykubat Dönemi 1220-1237 * Anadolu Selçuklu Devleti en parlak dönemini yaşamıştır. * I. Alaaddin Keykubat, Akdeniz’de önemli ticaret merkezlerinden biri olan Alanya’yı Alaiye topraklarına kattı 1223 ve Alanya’da tersane durum Selçukluların denizcilikte büyük bir gelişme göstermesini sağlamıştır. * Selçuklular Akdeniz’den sonra Karadeniz’deki Suğdak limanını da ele geçirdiler. Suğdak’ın alınmasıyla hem Karadeniz’de ticari güvenlik sağlandı hem de Anadolu’ya askeri ve ekonomik rahatlık sefer Türkiye Selçuklu Devleti’nin ilk denizaşırı seferi ve başarısı oldu.Deniz gücünün göstergesidir * Keykubat, Asya’da büyük bir tehlike haline gelen Moğollara karşı tedbirler aldı. Moğol Tehlikesine karşı alınan tedbirler; -Doğudaki şehirlerin surları tamir edildi. -Halife ile ilişkiler yoğunlaşmıştır. Askeri birlik göndermiştir -Harzemşahlar’ın Doğu Anadolu ve Azerbaycan’a yerleşmelerine müsaade edilmiştir. Tampon bölge – Anadolu Selçuklu Devleti, Harzemşah, Eyyubi ittifakı kurulmaya çalışıldı. -Moğol hanı Ögeday ile dostluk kurulmaya çalışıldı. * Celaleddin Harzemşah’ın Selçuklulara ait Ahlat’ı alarak tahrip etmesi ilişkilerin bozulmasına neden yakınlarında yapılan Yassıçemen Savaşı’nı Alaaddin Keykubat kazanmıştır 1230. Bu savaştan sonra Harzemşahlar kesin olarak yıkılmıştır 1231. Bu savaş ile Anadolu Selçuklu devleti gücünü göstermiş ve Moğolların Anadolu’yu istilası gecikmiş, fakat tampon bölge kalktığı için Moğollar daha rahat ilerleme imkanı bulacaktır. * I. Alaaddin Keykubat’ın ölümüyle Türkiye Selçukluları eski gücünü kaybetmiştir. Dağılma Dönemi 1237-1308 II. Giyaseddin Keyhüsrev Dönemi 1237-1246 Keykubat’ın ölümünden sonra yerine oğlu Keyhüsrev Sadettin Köpek’in etkisi altında kalan hükümdar, babası kadar yetenekli değildi. Baba İshak Babailer İsyanı 1240 * XIII. yüzyılda Asya’daki Moğol istilası pek çok Türkmenin Anadolu’ya göç etmesine neden ve Güneydoğu Anadolu’ya gelen Türkmenler yer ve otlak darlığı nedeniyle sıkıntı halkının sosyal ve ekonomik sıkıntılarını değerlendiren Baba İshak isimli bir kişi isyan başlattı. – Türkmenlerin desteğini alan Baba İshak isyanı kısa sürede gücünü kaybeden Anadolu Selçukluları bu isyanı bastırmakta zorlanmış, ancak iki yıl sonra isyanı bastırabilmiştir. * Anadolu Selçuklularının Yassıçemen Savaşı’nı kazanmaları Moğolların Anadolu’ya gelişini geciktirmiştir. Ancak Baba İshak İsyanı’nın güçlükle bastırılması, Selçukluların zayıfladığını ortaya çıkarmış ve Moğolları Anadolu’yu istila etme konusunda cesaretlendirmiştir. Kösedağ Savaşı 1243 Anadolu Selçuklularının doğu sınırlarına dayanan Moğollar, Baba İshak isyanından sonra Anadolu’yu istilaya karar doğusunda yapılan Kösedağ Savaşı’nda Anadolu Selçuklu ordusu yenilmiştir. Bu savaşın sonucunda; – Anadolu Moğolların hakimiyetine girmiş ve Türkiye Selçukluları Devleti Moğollara bağlı hale gelmiştir. – Trabzon Rum İmparatorluğu ve Ermeni Krallığı Selçuklu hakimiyetinden çıkmış, Anadolu’nun batı kısımlarında bağımsız Türk beylikleri Anadolu’da kurulan Türk siyasal birliği bozulmuştur. – Anadolu’da can ve mal güvenliği kalmamış, ticaret faaliyetleri durma noktasına gelmiş ve üretim durum Anadolu halkının ekonomik hayatını olumsuz yönde etkilemiştir. – Anadolu’daki önemli bilim, sanat ve ticaret merkezleri tahribata uğramış, kültürel gelişmeler durmuştur. – Moğolların baskısından kurtulmak isteyen Türkmenler Anadolu’nun batısında kültürü Anadolu’nun batısında da yayılmıştır. – Merkezi otoritesini kaybeden Anadolu Selçukluları dağılma ve yıkılma sürecine girmiştir. Not I. Mesut’un ölümüyle Türkiye Selçuklu Devleti yıkılmıştır. Yıkılma Nedenleri – Moğol baskısı ve Kösedağ Savaşı – Keyhüsrev’in yetenekli olmayışı – Vezir Sadettin Köpek’in entrikaları – Baba İshak İsyanı – Taht kavgaları, merkezi otoritenin bozulması -Beyliklerin bağımsızlıklarını ilan etmeleri – Haçlı Seferleri’nin etkisi – Ülkenin hanedan üyeleri arasında paylaşılması Uclarda Hayat ve Beylikler Türkiye Selçukluları, doğudan gelen Türkmen boylarını, sınır bölgelerine boylarına “Uc”, sınır boylarındaki Türkmen beylerine de “Uc Beyi” denirdi. Uc beylerinin görevleri – Sınırları korumak – Bizans üzerine akınlar düzenleyerek fetihlerde bulunmak – Anadolu’yu bir Türk yurdu haline getirmek. 1243 Kösedağ Savaşı’ndan sonra Anadolu Selçuklu Devleti’nin Moğol hakimiyetine girmesi üzerine, uc beyleri serbest hareket etmeye ve Anadolu Selçuklu sultanlarını tanımamaya batısında yoğunlaşan beyliklerin nüfus ve askeri gücünü Moğolların baskısından kaçan Türkmenler hakimiyetini kabul etmek istemeyen uc beyleri ve aşiret beyleri bağımsızlıklarını ilan ederek Türkiye’de “Beylikler Dönemi”nin başlamasına neden olmuşlardır. 1. Osmanoğulları 1299-1918 * Oğuzların Kayı boyundandırlar. * Türkiye Selçuklu Sultanı I. Alaaddin Keykubat tarafından Ankara’nın batısındaki Karacadağ dolaylarına yerleştirildiler. * Kayıların başında bulunan Ertuğrul Bey Söğüt ve Domaniç’i Bey, 1281’de ölünce yerine oğlu Osman Bey geçti. * Osman Bey, 1299’da bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı Beyliğini kurdu. * Beyliğin ilk merkezi Söğüt’tür * Osmanoğulları zamanla diğer Anadolu beyliklerini egemenliği altına alarak Anadolu’da Türk siyasi birliğini sağlamıştır. 2. Karamanoğulları 1256-1487 * Oğuzların Avşar boyundandır. * Keykubat tarafından Mut ve Ermenek dolaylarına yerleştirildiler. * Beylik Konya ve Karaman da kurulmuştur. * Kurucusu Kerimüttin Karaman Beydir. * İlk merkezleri Ermenek daha sonra Karaman ve Konya olmuştur. * Kerimüttin Karaman Beyin oğlu Karamanoğlu Mehmet Bey Konyayı alarak Keykavus’un oğlu Gıyasettin Siyavuş’u sultan ilan etti. * Karamanoğlu Mehmet Bey Türkçeyi resmi dil ilan etti. * Osmanlı Devleti ile en fazla mücadele eden beyliktir. * Kendilerini Türkiye Selçuklu Devletinin varisi olarak görmektedirler. * İkinci Anadolu beylikleri içerisinde en güçlü beyliktir. * Karamanoğulları ilk kez Yıldırım Bayezit zamanında Osmanlı Devletine Savaşı’ndan sonra zamanında beyliğe kesin olarak son verildi. 3. Germiyanoğulları 1299-1429 * Kütahya merkez olmak üzere kuruldu. * Kurucusu Yakup Beydir. * zamanında Germiyanoğullarından çeyiz olarak Kütahya, Tavşanlı, Emet ve Simav toprakları alınmıştır. * İlk defa Yıldırım Bayezit beyliğe son Savaşı’ndan sonra tekrar kurulan beylik Edirne’ye gelerek görüşmüş ve beyliği vasiyet yolu ile Osmanlı Devletine bırakmıştır. 4. Karesioğulları 1304-1360 * Balıkesir’de kuruldu. * Marmara’da önemli bir deniz gücüne sahipti. * Orhan Bey döneminde Osmanlı Devleti’ne katıldı. * Osmanlı Devleti’ne katılan ilk beyliktir. Karesioğullarının Osmanlı Devleti’ne katılması Anadolu’da Türk siyasi birliğini sağlama yolunda atılan ilk Devleti, bu beyliğin deniz gücü ile Rumeli’ye geçti. 5. Hamitoğulları 1300-1423 * Antalya, Isparta ve Eğridir’de kuruldu. * Kurucusu Hamit Beyin torunu Dündar Beydir. * Osmanlı padişahı isteği üzerine topraklarının bir bölümünü Osmanlılara para karşılığında sattılar. * Yıldırım Bayezit’in son verdiği beylik Ankara Savaşı’ndan sonra yeniden kurulduysa da tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. 6. Eşrefoğulları 1284-1326 * Beyşehir merkez olmak üzere kuruldu. * Kurucusu Eşrefoğlu Süleyman Şah’tır. * Seyfettin Süleyman Beyin 1302’de ölümünden sonra yerine geçen oğlu Mehmet Bey, Ilgın, Akşehir, Bolvadin ve Seydişehir’i fethetti. * Mehmet Bey’den sonra oğlu zamanında beylik zayıflayarak Moğollara İlhanlı Valisi Timurtaş tarafından öldürülmesiyle beylik sona erdi. 7. Alaiye Beyleri 1293-1471 * Alaiye, Keykubat tarafından fethedildi. * 1293’te Karamanoğulları ele sonra Alaiye, Memlüklere bağlı beyler tarafından yönetildi. * Fatih zamanında Gedik Ahmet Paşa Osmanlı topraklarına kattı. 8. Menteşeoğulları 1261-1424 * Muğla’da kuruldu. * Kurucusu Menteşe dönemde Aydın, Güzelcehisar, Fethiye, Denizli ve Söke’yi kurularak Ege ve Akdeniz’de fetihler yapıldı. * Menteşe Beyden sonra oğlu Mesut Bey zamanında beylik en parlak dönemini yaşadı. * Yıldırım Bayezit’in son verdiği beylik Ankara Savaşı’ndan sonra tekrar kurulduysa da II. Murat tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. 9. Sahip Ataoğulları 1275-1342 * Afyonkarahisar’da kuruldu. * Kurucusu Türkiye Selçuklu vezirlerinden Sahip Ata Fahrettin Ali’dir. * Bir ara İlhanlı egemenliği altına girdiler. * Beyliğin toprakları Germiyanoğulları Beyliği’ne katıldı. 10. Aydınoğulları 1308-1426 * Aydın merkez olmak üzere kuruldu. * Kurucusu Aydınoğlu Mehmet Bey, Selçuk ve İzmir tersanelerinde büyük bir donanma inşa ettirdi. * Mehmet Beyden sonra Gazi Umur Bey dönemde Yunanistan ve Adalara seferler Umur Beyin Egedeki başarılarını kendileri için tehlikeli gören Hristiyanlar, bir Haçlı donanmasıyla İzmir’i alıp Aydınoğulları donanmasını yaktılar. * Yıldırım Bayezit tarafından alınan beylik Ankara Savaşı’ndan sonra yeniden kurulduysa da tarafından son verildi. * Denizcilikte en ileri beyliktir. 11. Canik Beyleri Tacettinoğulları 1348-1428 *Niksar dolaylarında kuruldu. *Kurucusu Tacettin Doğanşah’tır. *İlhanlılara, Eretna ve Kadı Burhanettin devletlerine bağlı olarak yaşadılar. * tarafından ortadan kaldırıldı. 12. Candaroğulları İsfendiyaroğulları 1335-1461 *Kastamonu ve Sinop yöresinde kurulmuş olup merkezi Kastamonu’dur. *Kurucusu Şemsettin Yaman Candar’dır. *Yıldırım Bayezit, Candaroğullarının Kastamonu kolunu ortadan İsfendiyar Bey, Yıldırım Bayezit’e bağlı olarak hükümdarlığını sürdürdü. *Ankara Savaşı’ndan sonra İsfendiyaroğulları Beyliği adını alan beyliğe Fatih son verdi. 13. Pervaneoğulları 1277-1322 * Sinop ve çevresinde kuruldu. * Kurucusu Türkiye Selçuklu Devleti veziri Pervane Muineddin Süleyman’ın oğlu Mehmet Beydir. * Mesut, Bafra ve Samsun’u aldı. * Gazi Çelebi, Kırım’a sefer düzenledi ve buradaki Cenevizlileri ölümünden sonra beylik, Candaroğulları Beyliği’ne katıldı. 14. Saruhanoğulları 1313-1410 * Manisa ve çevresinde kuruldu. * Kurucusu Saruhan Beydir. * ölümünden sonra Osmanlılara karşı Karamanoğulları ile ittifak yaptılar. * Yıldırım Bayezit tarafından son verilen beylik Ankara Savaşı’ndan sonra tekrar kurulduysa da Çelebi Mehmet tarafından ortadan kaldırıldı. * Ankara Savaşı’ndan sonra Osmanlıya katılan ilk beyliktir. Çelebi Mehmet İkinci Türk Beyliklerinin Anadolu’nun Türkleşmesine Hizmetleri – Beylikler, Bizans ve Moğollarla savaştılar. – Beyler, birçok düşünür, bilgin ve sanatçıyı koruyarak Anadolu’da Türk kültürüne hizmet etmelerini sağladılar. – Beylikler döneminde Türkçe, resmi dil olarak gelişti. – Birçok yerleşim yerine Türkçe adlar verildi. – Beyler, uc bölgelerine gelen göçebelere toprak vererek bu bölgelerin Türkleşmesini sağladılar. – Anadolu bayındır hale getirildi. Türkiye’de Kurulan Diğer Devletler Eretna Devleti 1336-1381 * İlhanlıların Anadolu valisi Timurtaş, isyan ederek *Mısır’a kaçarken yerine Türk komutanlarından Eretna Beyi bırakmıştı. * Uygur Türklerinden olan Eretna Bey tarafından Sivas’ta kuruldu. * Başkent önce Sivas, sonra Kayseri oldu. * Eretna Bey, Tokat, Amasya, Niğde ve Erzincan’ı aldı. * Eretna Beyin ölümünden sonra ülkenin karışıklıklar içinde kalmasından yararlanan vezir Kadı Burhanettin sultanlığını ilan ederek Eretna Devleti’ne son verdi. Kadı Burhanettin Devleti 1381-1398 * Oğuzların Salur boyundan olan Kadı Burhanettin tarafından Sivas’ta kuruldu. * Kadı Burhanettin, Amasya Emirliği, Erzincan Emirliği, Candaroğulları, Karamanoğulları ve Tacettinoğulları üzerinde egemenlik beylerinden Kara Yülük Osman ile yaptığı savaşta yenildi ve öldürüldü. * Yıldırım Bayezit tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. Dulkadiroğulları 1337-1515 * Zeynettin Ahmet Karaca Bey tarafından Elbistan merkez olmak üzere kuruldu. * Zeynettin Ahmet Karaca Beyden sonra yerine geçen oğlu Halil Bey, Maraş, Malatya, Harput ve Amik dolaylarını ele ilişkilerinin bozulmasına neden oldu. * Dulkadiroğullarının Osmanlı-Memlük savaşlarında, Osmanlılara karşı cephe alması üzerine Yavuz Sultan Selim, Çaldıran Savaşı’ndan sonra 1515’te Turnadağ Savaşı ile bu devleti Anadolu Türk birliği kesin olarak sağlandı. Ramazanoğulları 1353-1608 * Yüreğir boyu beylerinden Ramazan Bey tarafından Adana ve Tarsus dolaylarında kuruldu. * Ramazanoğulları topraklarını genişletmek için Dulkadiroğulları ve Karamanoğulları ile savaştı. * Başlangıçta Memlüklere bağlıyken Yavuz Sultan Selim’den itibaren Osmanlı Devleti’ne bağlandılar. Karakoyunlular 1365-1469 * Oğuz boylarından olan Karakoyunlular Moğol istilasından kaçarak Doğu Anadolu’ya geldiler. * Devlet, Bayram Hoca tarafından Erciş merkez olmak üzere sonra başkent Tebriz oldu. * En büyük hükümdarları Kara Yusuf, Timur’a karşı yaptığı mücadeleyi kaybedince Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezit’e ölümünden sonra Kara Yusuf, Tebriz ve Azerbaycan’ı aldı. * Kara Yusuf’un ölümünden sonra İskender Bey Timur’un oğlu Şahruh’a yenilince Osmanlılara İskenderin yerine kardeşi Cihan Şah’ı Karakoyunlu hükümdarı olarak Şah, Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan’a Hasan Karakoyunlular Devleti’ne son verdi. Akkoyunlular 1350-1502 * Oğuzların Bayındır boyundan gelen Kara Yülük Osman Bey tarafından Diyarbakır merkez olmak üzere kuruldu. * En güçlü dönemleri Uzun Hasan dönemde İran, Doğu Anadolu ve Azerbaycan’ı ele geçirildi. * Uzun Hasan’ın , Trabzon Rum İmparatorluğu’nu ve Karamanoğullarını korumak istemesi Osmanlılar ile arasının açılmasına neden Hasan, 1473’te Otlukbeli Savaşı’nda Fatih’e yenilgiden sonra Akkoyunlular bir daha kendilerini toparlayamadılar. * Safeviler tarafından yıkıldılar. Kültür ve Medeniyet Devlet Yönetimi Türkiye Selçuklu Devleti, Büyük Selçuklu Devleti’nin devamı devlet geleneğinde olduğu gibi, Türkiye Selçuklularında da ülke, hanedanın ortak malı kabul edilmiş ve şehzadeler arasında çocuklarınımelik vilayetlere göndermiş yanlarına da “atabey” denilen meliklerin devlet yönetimi ve askerlik konularında deneyim kazanmalarını sağlayan kişiler verilmiştir. Devlet işleri Büyük Divan’da görüşülürdü. Büyük Divan’a bağlı alt divanlar ise şunlardır Niyabet–i Saltanat Bu makamı idare edene naib-i sultan idaresinde vezirden sonra gelen devlet adamları ve komutanlar arasından başkentte olmadığı zamanlarda devlet işlerini yürütür ve hükümdara vekalet eder. Divan-ı Tuğra Devletin her türlü yazışmalarından sorumluydu. Divan-ı Arz Ordunun ihtiyaçlarının karşılanmasından sorumluydu. Divan-ı İstifa Devletin gelir ve gider hesaplarına bakan divandı. Divan-ı İşraf Ülkedeki askeri ve adli işler dışındaki idari ve mali teşkilatın işleyişini denetlerdi. Divan-ı Pervane Arazi defterlerinde tutulan has ve iktaların düzenlenmesinden sorumluydu. Türkiye Selçuklularında ülke eyaletlere ayrılmıştır – Merkeze bağlı vilayetler – Meliklerin yönettiği vilayetler – Uc eyaletleri Ordu Askeri teşkilat Büyük Selçuklu askeri teşklatına benzemektedir. Türkiye Selçuklu Devleti’nde ordu şu bölümlerden oluşmaktadır * Hassa askerleri Gulam askerleri-değişik milletlerden küçük yaşta satın alınan veya toplanan çocuklardan oluşurdu. * İkta askerleri Tımarlı sipahiler * Sınır boylarındaki Türkmen birlikleri * Bağlı devlet ve beylik askerleri * Ücretli askerler Rum, Frank ve Ruslardan Türkiye Selçukluları gulam sistemini güçlendirip Türk beylerinin gücünü kırmak istemişler ancak başaramamışlardır. – Sinop, Alanya, Antalya ve Samsun’da tersaneler kurdular. – Ordu komutanına emir’ül-ümera, donanma komutanına da meliküs-sevahi sahiller meliki veya reisül bahr deniz reisi denirdi. Hukuk Türkiye Selçuklu hukuku, Büyük Selçuklu hukukunda olduğu gibi şer’i hukuk ve örfi hukuk olarak ikiye ayrılıyordu. Şer’i davalara kadılar, askeri davalara kadıaskerkadı-yı leşker bakardı. Şer’i mahkemelere bakan kadıların başı kadi’l-kudat, örfi yargı sisteminin başında ise emir-i dad bulunurdu. Türk-İslam devletlerinde ağır siyasi suçlar, sultanın başkanlığındaki Divan-ı Mezalim adı verilen mahkemede görüşülerek karar verilirdi. Din Türkiye Selçuklularında tarikat ve medrese arasındaki görüş farklılıkları zaman zaman siyasi boyut kazanmış, medreseye karşı olan bazı tarikat üyeleri, medreseyi asıl eğitim kurumu sayan devletle mücadele etmişlerdir. Moğol istilası sırasında Anadolu halkını koruyup kollayan teşkilatların başlıcaları * Abdalan-ı Rum Anadolu dervişleri teşkilatı * Bacıyan-ı Rum Anadolu kadınları teşkilatı * Feteyan-ı Rum Anadolu gençler teşkilatı * Gaziyan-ı Rum Anadolu gazileri teşkilatı Toprak Yönetimi Türkiye Selçuklu Devleti’nde toprakların çoğunun mülkiyeti Büyük Selçuklularda olduğu gibi devletin malı kabul ait bu topraklara miri arazi Selçukluları ve beylikler döneminde topraklar dörde ayrılmıştır Has Arazi Geliri hükümdara ayrılan topraklar olup hükümdar bu topraklarda istediği tasarrufu yapabilirdi. İkta Arazi Ordu mensuplarına ve devlet memurlarına hizmet ve maaş karşılığı olarak verilen göreve ayrılan kişinin iktası elinden alınıp başkasına mensuplarına ayrılan bu topraklar hizmetlerini sürdürmeleri şartıyla babadan ooğula geçebilirdi. Mülk Arazi Devlet adamlarına başarılarından dolayı verilen topraklardır. Vakıf Arazi Miri ve mülk arazilerden gelirleri ilmi veya sosyal kuruluşların masraflarına ayrılan topraklardır. Sosyal Hayat Malazgirt Zaferi’nden sonra, Orta Asya’dan gelen konar-göçerler Anadolu’ya yerleştirilerek Anadolu’da Rum ve Hristiyanlara karşı nüfus üstünlüğü Anadolu’da yaşayan Hristiyan unsurlarla birlikte Rumlar, Ermeniler, Süryaniler yaşamlarını sultanları Hristiyan ahaliye adaletli ve hoşgörülü davranmış, karşılığında onlar da Selçuklu idaresini benimsemişlerdir. Ekonomik Hayat Tarım ve Hayvancılık Anadolu Selçuklu sultanları ve beyler, köylüleri topraklarda tutabilmek amacıyla belirli zamanlarda vergi affı ve ya vergilerin hafifletilmesi gibi tedbirler almışlardır. Anadolu Selçuklu Devleti, tarım ve hayvancılığın gelişmesine yardımcı olmuş, bunun sonucunda Anadolu’da alınan ürünlerin ihtiyaç fazlasını tarım ve hayvan ürünlerini dışarıya satmıştır. Ticaret Anadolu’da ticaretin gelişmesi için Türkiye Selçukluları döneminde şu tedbirler alınmıştır – Ticarette kullanılmak üzere yollar yapılmış ve bu yollarda güvenlik sağlanmıştır. – Ticaret yolları üzerine tüccarların konaklaması ve ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kervansaraylar yapılmıştır. Arslan döneminde başlayan Kervansaray yapımı, daha sonra gelen Selçuklu sultanları tarafından devam ettirilmiş ve kervansaraylar komşu ülkelerden tüccarların Anadolu’ya gelmesinde önemli rol oynamıştır. – Tüccarların korsan, eşkıya ve tabii afetlerden dolayı uğrayacağı zararları karşılamak üzere bir çeşit devlet sigortası yapılmıştır. – Büyük ticaret merkezlerinde hanlar ve kapalı çarşılar yapılmıştır. – Ticareti geliştirmek amacıyla Akdeniz ve Karadeniz’de fetihler yapılmıştır Antalya, Alanya, Sinop, Suğdak. – Kıbrıs Krallığı ve İtalyan Cumhuriyetleriyle ticaret antlaşmaları yapılmıştır. – Gümrük vergileri hafifletilmiştir. – Ticari önemi olan merkezlere Türk ve Müslüman tüccarlar yerleştirilmiştir. Anadolu’nun Doğu-Batı, Güney-Kuzey ticaret yollarının üzerinde bulunması ve kıtaları birbirine bağlaması, bölge ticaretinin gelişmesine ortam Selçukluları döneminde Anadolu uluslar arası ticaret merkezi haline gelmiştir. Ahilik Teşkilatı Ahilik, Türkiye Selçuklu Devleti döneminde XIII. Yüzyılda ortaya çıkmış, esnaf ve zanaatkarların ticari hayatını şekillendiren sosyal bir teşkilattı. Bu teşkilat; – Esnaflar arasında dayanışmayı sağlamıştır. – Mesleki eğitim sonucunda çırak, kalfa ve usta yetiştirerek bunlara diploma vermiştir. – Üyelerinin dini, ahlaki ve diğer alanlarda bilgilerinin artırılmasına çalışmıştır. – Üretim kalitesinin artırılmasına ve fiyatların ayarlanmasına çalışmıştır. – Moğol istilasından sonra Anadolu’da huzur ve güvenliği sağlamaya çalışmıştır. Fikir, Dil ve Edebiyat Türkiye Selçukluları ve Beylikler döneminde yaşayan başlıca fikir adamları Muhyiddin Arabi İslam dünyasında şeyh-i ekber adıyla ün kazanmış, Sadreddin Konevi, Mevlana Celaleddin Rumi Mesnevi adlı eseri, Hacı Bektaş Veli Makâlât adlı eseri, Yunus Emre şiirlerini Divan ve Risaletü’n-Nushiye adlı eserlerinde topladı. Not Türkiye Selçuklularında bilim dili Arapça, devlet ve edebiyat dili durum Türkçenin gelişmesini döneminde Karamanoğlu Mehmet Bey, Türkçeyi resmi dil ilan etmiştir1277. Bilim ve Sanat Anadolu’da ilk medrese 1151 yılında Danişment Hükümdarı Yağıbasan tarafından Niksar’da kurulmuştur. Türkiye Selçuklularında ilk medrese 1193 tarihinde açılan Kayseri Koca Hasan Medresesi’dir. Anadolu’da yapılan ilk kervansaray, Arslan döneminde tamamlanan Aksaray-Kayseri yolu üzerindeki Alay Han’dır. * En çok gelişen sanat dalı mimaridir. Dini mimaride Camiler, mescitler, medreseler, türbelerdört duvarının üzerleri kubbe ile örtülen mezarlara denir, kümbetlersilindirik, çokgen gövdeli, konik veya piramit çatılı olan mezarlara denir, külliyeler, tekke ve zaviyeler. Sivil mimaride Köşkler, saraylar, kervansaraylarhanlar, hamamlar, köprüler, darüşşifalarhastaneler. Askeri mimaride Kaleler, surlar yapılmıştır. Selçukluların sembolü olan “çift başlı kartal” ve başka hayvan figürleri surlarda ve diğer yapılarda kullanılmıştır. Mimari dışında çinicilik, hat yazı sanatı, tezhip kitapları yaldız ve boya ile süsleme ve cilt sanatı, halı ve kilim dokumacılığı, ağaç, taş ve maden işlemeciliği, musiki gelişmiştir.

10 sınıf tarih taşra ve eyalet yönetimi